Guatemala Politiek

Nieuwe president: Otto Perez Molina van de Patriottische Partij (PP)

In november 2011 won de oud-generaal Otto Perez Molina (60) van de rechtse Patriottische Partij (PP) de verkiezingen in Guatemala met de belofte om het toenemende geweld met harde hand aan te pakken. De toenemende militarisering waar hij voor staat, kan echter een bedreiging zijn voor de toch al kwetsbare democratie en burgerrechten. Molina was legercommandant ten tijde van de burgeroorlog waarin grootschalige schending van mensenrechten heeft plaatsgevonden m.n door het leger. (Lees hierover meer in een artikel van LA Chispa).

Regering Alvaro Colom, UNE | 2008-2011

Oud-president Alvaro Colom (1951) van de partij UNE won in 2007 nipt de verkiezingen van oud-generaal Otto Perez Molina. De belangrijkste thema's van de verkiezingen waren ook toen veiligheid en armoedebestrijding. Colom en zijn partij UNE profileerden zich als centrum-links, met sociaaldemocratisch gedachtegoed. Colom, voorheen zakenman en hoge ambtenaar, deed voor de 3e maal mee aan de presidentsverkiezingen. Omstreden was de aanstelling van zijn vrouw, Sandra Torres, aan het hoofd van de nieuw opgerichte Raad voor Sociale Cohesie (Cohesion Social), waaronder alle programma's en organisaties op het gebied van armoedebestrijding vallen. In 2011 scheidde Sandra Torres van haar man om zich zo verkiesbaar te kunnen stellen voor de presidentsverkiezingen. De scheiding werd echter niet rechtsgeldig verklaard. Colom beloofde overigens een regering met een Maya-gezicht, maar stelde slechts 1 Maya aan, de Minister van Cultuur en Sport. Colom heeft wel gevolg gegeven aan aanbevelingen van het CICIG, de internationale VN-commissie tegen de straffeloosheid, ter bestrijding van corruptie bij justitie en politie.

guatemala politiek verkiezingen Promotiewagen voor Alvaro Colom, UNE (foto Renate Ham)

In Guatemala wordt de macht van de regering beperkt geacht. Achter de schermen maken zogenaamde paralelle, clandestiene machtsstructuren de dienst uit, die in de hoogste lagen van overheid en justitie vertegenwoordigd zijn en hun eigen 'veiligheidstroepen' hebben. Wie de echte 'machtigen' zijn, is grotendeels in kaart gebracht (o.a. door internationale mensenrechtenorganisaties), maar het is een lange weg om hen te 'ontmantelen'.

Politieke versplintering

Tussen 1985 en 2003 hebben 53 politieke partijen aan de verkiezingen deelgenomen. Aan de verkiezingen van 2007 namen 16 partijen deel. De grootste partijen zijn UNE, PP, GANA en FRG. De partij Encuentro para Guatemala (EG) van Nobelprijswinnares Rigoberta Menchu (Maya K'iche) nam ook deel aan de verkiezingen, maar behaalde slechts enkele procenten van de stemmen. De oud-dictator Efraín Ríos Montt, die o.a. in Spanje is aangeklaagd wegens genocide, werd in 2007 wederom voor de FRG in het congres gekozen. Hierdoor bleef hij juridisch onschendbaar.

Conservatief congres blokkeert hervormingen

In het congres zijn zeer conservatieve krachten vertegenwoordigd die hervormingen tegenhouden en wetswijzigingen blokkeren of vertragen. Ook is het congres regelmatig onderwerp van corruptieschandalen. Zo kwam in augustus 2008 aan het licht dat congresleden verantwoordelijk waren voor het verlies van een deel van het parlementsbudget door belegging in een duister speculatiefonds. Congresvoorzitter Eduardo Meyer (UNE) moest hierop aftreden.

Corruptie

Corruptie (omkoping, gemeenschapsgeld verduisteren, het verlenen van gunsten voor wederdiensten, etc.) komt van hoog tot laag in de samenleving voor. Regeringsleiders en -vertegenwoordigers staan bekend als 'zakkenvullers'. Het is niet verwonderlijk. Zo werden president Alfonso Portillo van de FRG en zijn Minister van Financien (regeerperiode 2000-2004) aangeklaagd wegens grootschalige corruptie en verduistering van honderden miljoenen dollars overheidsgeld.

Bizarre geschiedenis: Advocaat beschuldigt President postuum van betrokkenheid bij zijn moord

Op 10 mei 2009 werd advocaat Rodrigo Rosenberg doodgeschoten. Hij liet een videoboodschap achter waarin hij vertelt dat hij zal worden vermoord met medeweten/goedkeuring van president Colom. De video duikt op kort na zijn begrafenis. President Colom verwierp alle aantijgingen en stelde dat de georganiseerde misdaad en rechtsextremisten achter de moord zitten en de video bedoeld was om politieke chaos te creeren. Hij weigerde daarom om af te treden. Het CICIG, de internationale VN-commissie tegen de straffeloosheid in Guatemala, werd ingeschakeld om de moord te onderzoeken. In september 2009 werden arrestaties verricht. Begin 2010 maakte het CICIG bekend dat de advocaat zijn eigen moord had beraamd. Zijn motief bleef onbekend.

naar boven

Republiek Guatemala

Guatemala is een republiek met een president, die staatshoofd is, regeringsleider en opperbevelhebber van het leger.

De president benoemt de ministers van zijn regering. De president, vice-president en ministers vormen samen het kabinet.

Het parlement van Guatemala, het Congreso, bestaat uit 1 Kamer met 158 afgevaardigden (diputados) uit 22 kiesdistricten (de departementen). Zij vormen de volksvertegenwoordiging.

Het parlement gaat over wetswijzigingen, stelt de rechters van het Hooggerechtshof aan en de Ombudsman voor de Mensenrechten.

Voor grondwetswijzigingen is goedkeuring in een volksreferendum nodig. De huidige grondwet dateert uit 1986.

Verkiezingen

Guatemala is een democratie met een meerpartijenstelsel. Om de 4 jaar zijn er verkiezingen waarbij de president, congresleden en burgemeesters worden gekozen. Een president kan slechts voor 1 termijn verkozen worden. Congresleden en lokale bestuurders kunnen vaker herkozen worden.

guatemala politieke partijen

Politieke partijen

Bekijk de Wikipedia lijst van alle politieke partijen in Guatemala.

NGO's

In Guatemala zijn veel lokale en internationale NGO's (hulporganisaties) actief die voorzieningen, leefomstandigheden en toekomstperspectief voor de arme bevolking proberen te verbeteren. Bekijk hier een overzicht van kleinere hulporganisaties die actief zijn Guatemala.

guatemala ngos Hulp van Nederlandse NGO bij de bouw van een school in de afgelegen gemeenschap Tzamchaj

commundo vrijwilligerswerk guatemala