Guatemala Politiek

"Alle politici hier zijn corrupt. Bij de verkiezingen stem je maar op degene waarvan je hoopt dat 'ie het minste schade aan zal richten," zegt Elsa uit Antigua.

Regering Alvaro Colom, UNE | 2008-2011

De huidige president is Alvaro Colom van de partij UNE. Hij won nipt de presidentsverkiezingen in najaar 2007 van oud-generaal Otto Perez van de rechts-conservatieve Partido Patriota (PP). De belangrijkste thema's van de verkiezingen waren veiligheid en armoedebestrijding.

guatemala politiek verkiezingen Promotiewagen voor Alvaro Colom, UNE (foto Renate Ham)

Sociaaldemocratisch?

UNE profileert zich als centrum-linkse partij, met sociaaldemocratisch gedachtegoed. In Guatemala bedienen politici zich echter veel van mooie woorden, zonder daar verder inhoud aan te geven. Het ziet er naar uit dat ook regering Colom "meer van hetzelfde" is en geen wezenlijke veranderingen in Guatemala of de situatie van het overgrote arme deel van de bevolking teweeg zal brengen.

In Guatemala is bovendien de macht van de regering om verschillende redenen beperkt. Achter de schermen maken zogenaamde paralelle, clandestiene machtsstructuren de dienst uit. Zij zijn in de hoogste lagen van overheid en justitie vertegenwoordigd en hebben geheime 'veiligheidstroepen'. Wie de echte machtigen zijn, is grotendeels in kaart gebracht (o.a. door internationale mensenrechtenorganisaties). Hun macht is echter enorm groot en niet eenvoudig aan te tasten. Ook is de regering UNE beperkt omdat zij geen meerderheid heeft in het parlement, waardoor de steun van de oppositie nodig is om veranderingen door te kunnen voeren.

Alvaro Colom (1951), voorheen zakenman en hoge ambtenaar, deed voor de 3e maal mee aan de presidentsverkiezingen. Omstreden is de aanstelling van zijn vrouw, Sandra Torres, aan het hoofd van de nieuw opgerichte Raad voor Sociale Cohesie (Cohesion Social), waaronder alle programma's en organisaties op het gebied van armoedebestrijding vallen. Deze nieuwe Raad heeft wel verschillende nieuwe programma's voor onderwijs en armoedebestrijding gelanceerd, naar zeggen van de regering succesvol. Colom beloofde verder een regering met een Maya-gezicht, maar stelde slechts 1 Maya aan, de Minister van Cultuur en Sport. Colom heeft wel gevolg gegeven aan aanbevelingen van het CICIG, de internationale VN-commissie tegen de straffeloosheid, ter bestrijding van corruptie bij justitie en politie.

Politieke versplintering

Tussen 1985 en 2003 hebben 53 politieke partijen aan de verkiezingen deelgenomen. Aan de verkiezingen van 2007 namen 16 partijen deel.

De grootste partijen zijn momenteel UNE, GANA, PP en FRG. De partij Encuentro para Guatemala (EG) van Nobelprijswinnares Rigoberta Menchu (Maya K'iche) nam ook deel aan de verkiezingen van 2007, maar behaalde slechts 3 procent van de stemmen.

De oud-dictator Efraín Ríos Montt die o.a. in Spanje is aangeklaagd wegens genocide, is wederom voor de FRG in het congres gekozen. Hierdoor blijft hij juridisch onschendbaar.

Conservatief congres blokkeert hervormingen

In het congres zijn zeer conservatieve krachten vertegenwoordigd die hervormingen tegenhouden en wetswijzigingen blokkeren of vertragen. Ook is het congres regelmatig onderwerp van corruptieschandalen. Zo kwam in augustus 2008 aan het licht dat congresleden verantwoordelijk waren voor het verlies van een deel van het parlementsbudget door belegging in een duister speculatiefonds. Congresvoorzitter Eduardo Meyer (UNE) moest hierop aftreden.

Corruptie

Corruptie (omkoping, gemeenschapsgeld verduisteren, het verlenen van gunsten voor wederdiensten, etc.) komt van hoog tot laag in de samenleving voor. Regeringsleiders en -vertegenwoordigers staan bekend als 'zakkenvullers'. Het is niet verwonderlijk. Zo werden president Alfonso Portillo, FRG, en zijn Minister van Financien (regeerperiode 2000-2004) aangeklaagd wegens grootschalige corruptie en verduistering van honderden miljoenen dollars overheidsgeld.

Bizarre geschiedenis: Advocaat beschuldigt President postuum van betrokkenheid bij zijn moord

Op 10 mei 2009 werd advocaat Rodrigo Rosenberg doodgeschoten. Hij laat een videoboodschap achter waarin hij vertelt dat hij zal worden vermoord met medeweten/goedkeuring van president Colom. De video duikt op kort na zijn begrafenis. President Colom verwerpt alle aantijgingen en stelt dat de georganiseerde misdaad en rechtsextremisten achter de moord zitten en de video bedoeld is om politieke chaos te creeren. Hij weigert daarom om af te treden. Het CICIG, de internationale VN-commissie tegen de straffeloosheid in Guatemala, is ingeschakeld om de moord te onderzoeken. In september 2009 zijn arrestaties verricht. Begin 2010 maakt het CICIG bekend dat de advocaat zijn eigen moord heeft beraamd. Het motief is vooralsnog onbekend.

naar boven

Republiek Guatemala

Guatemala is een republiek met een president, die staatshoofd is, regeringsleider en opperbevelhebber van het leger.

De president benoemt de ministers van zijn regering. De president, vice-president en ministers vormen samen het kabinet.

Het parlement van Guatemala, het Congreso, bestaat uit 1 Kamer met 158 afgevaardigden (diputados) uit 22 kiesdistricten (de departementen). Zij vormen de volksvertegenwoordiging.

Het parlement gaat over wetswijzigingen, stelt de rechters van het Hooggerechtshof aan en de Ombudsman voor de Mensenrechten.

Voor grondwetswijzigingen is goedkeuring in een volksreferendum nodig. De huidige grondwet dateert uit 1986.

Verkiezingen

Guatemala is een democratie met een meerpartijenstelsel. Om de 4 jaar zijn er verkiezingen waarbij de president, congresleden en burgemeesters worden gekozen. Een president kan slechts voor 1 termijn verkozen worden. Congresleden en lokale bestuurders kunnen vaker herkozen worden.

guatemala politieke partijen

Politieke partijen

Bekijk de Wikipedia lijst van alle politieke partijen in Guatemala.

NGO's

In Guatemala zijn veel lokale en internationale NGO's (hulporganisaties) actief die voorzieningen, leefomstandigheden en toekomstperspectief voor de arme bevolking proberen te verbeteren.

guatemala ngos Hulp van Nederlandse NGO bij de bouw van een school in de afgelegen gemeenschap Tzamchaj

Bekijk hier een overzicht van kleinere hulporganisaties in Guatemala, die met vrijwilligers werken.

adrenalina tours guatemala commundo vrijwilligerswerk guatemala